تجارت با کشور روسیه

روسیه پهناورترین کشور جهان است که در شمال اوراسیا قرار دارد. روسیه با ۱۴ کشور آسیایی و اروپایی مرز زمینی دارد و با کشورهای پیرامون دریای برینگ، دریای ژاپن، دریای خزر، دریای سیاه، و دریای بالتیک ارتباط دریایی دارد.
روسیه با ۱۷,۰۷۵,۴۰۰ کیلومتر مربع وسعت، پهناورترین کشور جهان است. این کشور در عرضهای بالای جغرافیایی واقع شده‌است و بیشتر مناطق کشور سردسیر و کم بارش است. به همین دلیل بیشتر مناطق این کشور (به ویژه سرزمین بزرگ سیبری) خالی از سکنه هستند و کشاورزی در این مناطق میسر نیست. پایتخت روسیه شهر مسکو است که در باختر و بخش اروپایی کشور است و بزرگترین شهر اروپا است.
روسیه با حدود ۱۴۳ میلیون نفر (در سال ۲۰۱۳) جمعیت نهمین کشور پرجمعیت دنیاست. تراکم جمعیت روسیه ۸٫۴ نفر در هر کیلومتر مربع است که از پایینترین نرخهای تراکم جمعیت در جهان است. همچنین نرخ رشد جمعیت در این کشور منفی است. بیشتر جمعیت روسیه در غرب این کشور (بخش اروپایی) زندگی می‌کنند. بر اساس سرشماری سال ۲۰۱۰ حدود ۸۱ درصد از مردم این کشور از قومیت روس هستند. در مجموع ۱۶۰ گروه قومی در این کشور زندگی می‌کنند. تاتارها ۳٫۹ درصد جمعیت روسیه را تشکیل می‌دهند و بزرگترین اقلیت قومی این کشور محسوب می‌شوند.
زبان رسمی روسیه، زبان روسی است؛ ولی ۲۷ زبان رسمی دیگر نیز در جمهوری‌ها و مناطق خودگردان این کشور وجود دارد. روسیه کشوری فدرال با تقسیمات کشوری پیچیده‌ایست و شامل ۸۳ واحد فدرال از جمله ۲۱ جمهوری خودگردان می‌شود.

روسیه تا پیش از قرن هجدهم یک حکومت نه چندان نیرومند در خاور اروپا بود و وسعت آن چندان زیاد نبود. تا اینکه در آغاز قرن ۱۸ میلادی و با اصلاحاتی که تزار پتر بزرگ انجام داد، این کشور به یک امپراتوری پهناور و نیرومند تبدیل شد. در سال ۱۹۱۷ انقلاب کمونیستی در این کشور به وقوع پیوست و نام کشور به «اتحاد جماهیر شوروی سوسیالیستی» تغییر یافت. روسیه، با عنوان جمهوری فدراتیو روسیه شوروی، مهمترین و بزرگ‌ترین جمهوری در اتحاد جماهیر شوروی بود. در سال ۱۳۷۰ (۱۹۹۱) شوروی پس از جنگ سرد طولانی با غرب فروپاشید و فدراسیون روسیه به جای آن نشست.

واحد پول روسیه روبل است. روسیه با تولید ناخالص داخلی ۲۱۱۸ میلیارد دلار در سال ۲۰۱۳ هشتمین اقتصاد بزرگ جهان (ششمین بر مبنای قدرت برابری خرید) بوده‌است. روسیه پس از فروپاشی شوروی به اقتصاد بازار روی آورده‌است و به منابع طبیعی عظیم خود متکی است. درآمد سرانهٔ این کشور در سال ۲۰۱۳ بیش از ۱۸ هزار دلار (بر مبنای قدرت برابری خرید) که این کشور را در رتبه پنجاه‌وهفتم دنیا قرار می‌دهد. این کشور یکی از پنج عضو دائمی شورای امنیت سازمان ملل، عضو گروه هشت، شورای اروپا، سازمان تجارت جهانی، سازمان همکاری شانگهای و کشورهای مستقل همسود است.

اکنون ولادیمیر پوتین رئیس جمهور و دمیتری مدودف نخست وزیر روسیه‌است. سیاست کنونی روسیه، همکاری و عدم تنش با غرب و تلاش برای اتحاد کشور است؛ ولی به خاطر گسترش ناتو به شرق و پس از درگیری با گرجستان بر سر اوستیای جنوبی و الحاق کریمه به خاک خود، روابط روسیه و غرب به تیرگی گراییده‌است.

تجارت خارجی روسیه

تجارت خارجی روسیه همچون وضعیت اقتصادی آن تا سال ۲۰۱۲ – ۲۰۱۳ وضعیت نسبتاً مساعدی داشت تا اینکه در این سال متأثر از امواج بحران اقتصاد بین المللی و پس از آن در سال ۲۰۱۴ و ۲۰۱۵ با اعمال تحریم های غرب علیه این کشور و خصوصاً کاهش بهاء نفت در بازار جهانی با چالش هایی مواجه شده است. هرچند بخش عمده تجارت خارجی روسیه را نفت، گاز، میعانات نفتی و محصولات وابسته تشکیل می دهد، اما این کشور در زمینه های صنعتی و کشاورزی نیز از قابلیت های خوبی برخوردار است. در این شرایط، با توجه به اینکه به نظر نمی رسد فشارهای خارجی از جمله تحریم ها علیه روسیه در کوتاه مدت کاهش یابد، لذا، مسکو افزون بر تأکید بر تأمین نیازهای خود از بازار داخل، در پی افزایش تجارت با کشورهای آسیایی و خاورمیانه برآمده است که همین مسئله پتانسیل هایی را برای همسایگان آن از جمله ایران فراهم می کند.

تجارت دوجانبه ایران و روسیه

تهران و مسکو با وجود تعاملات زیاد سیاسی، مبادلات تجاری ناچیزی دارند، به‌طوری‌که تبادلات تجاری دوجانبه درصد اندکی از تجارت خارجی آنها را شامل می‌شود. اقلام عمده صادراتی ایران به روسیه را میوه جات، خشکبار، سبزیجات، پسته و انگور خشک شامل می‌شود و عمده‌ترین محصولات وارداتی از روسیه نیز غلات، چوب، کاغذ، ماشین الات و فلزات هستند. یکی از موانع عمده برای فعال کردن پتانسیل های موجود در تجارت دو کشور، مسائل سیاسی از جمله تحریم ها علیه ایران است که دو طرف امیدوارند با برطرف شدن آنها، حجم مبادلات را افزایش دهند. اعمال تحریم های غرب علیه روسیه در سال ۲۰۱۴ و ادامه آنها در سال ۲۰۱۵، در کنار ایجاد برخی مشکلات، فرصت هایی جدیدی برای تجارت دوجانبه میان مسکو و تهران به وجود آورده است. به رغم این تحریم ها، دو طرف بر افزایش سطح تبادلات تجاری تأکید کرده اند که بر اساس آن، افزون بر حوزه های انرژی و کشاورزی که طرفین هم اکنون در آن مشغول مبادلات هستند، قرار است در حوزه فنی از جمله ساخت و مدرنیزاسیون نیروگاه‌های جدید نیز همکاری های جدیدی پیگیری شوند.

مزیت نسبی ایران در صادرات به روسیه

فدراسیون روسیه با داشتن جمعیت ۱۴۶ میلیون نفری در گستره‌ای به وسعت ۱۷ میلیون کیلومتر مربع و با داشتن ذخایر غنی از مواد اولیه می‌تواند همزمان به عنوان یکی از بزرگ‌ترین صادرکنندگان محصولات صنعتی به کشورمان و یکی از بازارهای هدف برای کالاهای مصرفی ایران در حوزه‌های مختلف تجاری و صنعتی باشد.
شهر مسکو به عنوان یکی از گرانترین شهرهای جهان و پرجمعیت ترین شهر اروپا با بیش از ۱۲ میلیون نفر جمعیت یک شهر توریستی و نمایشگاهی در جهان است که بیشترین شرکت‌های روسی در این شهر به ثبت رسیده‌اند. بیشترین گردش مالی روسیه در این شهر انجام می‌شود و به تنهایی ۱۷ درصد خرده فروشی را به خود اختصاص داده است. این شهر پنجمین شهر بزرگ جهان و دارای ۴ فرودگاه بین المللی است. سطح درآمد مردم مسکو نسبت به سایر مناطق روسیه بیشتر بوده و نرخ بیکاری در آن ۱ درصد است. تولید ناخالص داخلی شهر مسکو بر اساس آمار سال ۲۰۱۴ اعلام شده از سوی موسسه بروکینگز برابر با ۵۵۳ میلیارد دلار بوده است.
از نظر تجاری میزان تعرفه اعمال شده بر کالاهای وارداتی به روسیه، بین پنج تا پنجاه درصد در نوسان است. ولی میانگین تعرفه ورود کالاها به این کشور در حدود ۱۴.۹۲ درصد است. همچنین متوسط تعرفه کالاهای کشاورزی برابر با ۲۶.۲ درصد و متوسط تعرفه کالاهای صنعتی ۱۲.۶۹ درصد می باشد. مالیات بر ارزش افزوده کالاهای وارداتی بر اساس ۱۸ درصد ارزش سیاهه در گمرکات روسیه دریافت می شود. این کشور بر اساس نظام عمومی ترجیحات به کشورهای در حال توسعه از جمله ایران ۲۵ درصد تخفیف در تعرفه‌های گمرکی اعطا می کندکه از جمله مزیت‌های نسبی صادرات به روسیه است.

برخی از ویژگی‌های اقتصاد روسیه را می‌توان به صورت مختصر در قالب‌های ذیل معرفی نمود:
– تولید ناخالص ملی (رقم ۱۸۶۱ میلیارد دلار)
– رسیدن حجم تجارت خارجی با دنیا به رقم ۳۶۹۶۸ میلیون دلار که ۲۱۸۶۰ میلیون دلار صادرات و ۱۵۱۰۸ میلیارد دلار واردات می‌باشد.
– تولید نفت روسیه به میزان ۱۰ میلیون و ۴۸۵ هزار بشکه که جایگاه اول را در دنیا به خود اختصاص داده است.
– تشکیل اتحادیه گمرکی در قالب اتحادیه اقتصادی اوراسیا با کشورهای قزاقستان، بلاروس، ارمنستان، قرقیزستان و تلاش جهت تبدیل آن به یک بلوک بزرگ اقتصادی
فرصت‌های موجود در روابط تجاری دو کشور ناشی از شرایطی است که در ادامه به برخی از مهم‌ترین آنها اشاره می‌شود:

تنوع موجود در تولید کالاهای صنعتی در بازار روسیه و تقاضای روزافزون برای مصرف محصولات مختلف یکی از این ویژگیها است. مساله دیگر قیمت تمام‌شده پایین تولیدات صنعتی ایران نسبت به روسیه است که دلیل عمده آن پایین بودن هزینه‌های انرژی برای مصارف صنعتی و حمل ونقل و دستمزد کارگر می باشد.

مساله کاهش هزینه‌های حمل و نقل به دلیل فاصله نزدیک بین دو کشور نیز موجب تسهیل در تجارت ایران و روسیه می‌شود. این ارتباط بیش از همه از طریق کشتیرانی در دریای خزر و تردد کامیون‌ها صورت می‌گیرد. همچنین سعی شده است از طریق برقراری خطوط منظم هوایی میان شهرهای مختلف دو کشور و تنوع بخشی در شرکت‌های هواپیمایی و امضای اسناد حمل و نقل هوایی به این روند کمک شود. روابط سیاسی خوب بین دو كشور نیز می‌تواند در توسعه همکاری‌های اقتصادی و افزایش صادرات به روسیه موثر باشد.

می‌توان به صورت خلاصه مزیت‌های اقتصادی روسیه برای اقتصاد کشورمان در حوزه صنعتی و تجاری را در چارچوب اولویت‌های صادراتی ایران به روسیه به شرح ذیل برشمرد:
• صادرات محصولات پتروشیمی و شیمیایی به روسیه. سفارت جمهوری اسلامی ایران در مسکو موفق گردیده با همکاری مجتمع‌های پتروشیمی کشورمان بخشی از نیازمندیهای بازار داخلی روسیه به محصولات پتروشیمی را مرتفع نماید. تولیدات پتروشیمی ایران به دلیل کیفیت بالا و قیمت تمام‌شده کمتر، مورد اقبال مصرف‌کننده‌های روسی می‌باشند.
• صنعت خودرو و قطعات خودرو. در سال‌های گذشته سفارت ایران توانست مجوز صادرات محصول سمند به بازار روسیه را اخذ نماید. ایران خودرو از سال ۲۰۰۷ فعالیت خود در بازار روسیه را آغاز و تا سال ۲۰۰۹، دوازده هزار خودرو به روسیه صادر کرد. اما در سال ۲۰۰۹ میلادی به دلیل استانداردهای حاکم بر بازار خودرو روسیه و به دلیل عدم تطابق محصولات با آن استانداردها صادرات به روسیه متوقف شدو کارخانه ایرانخودرو مجبورگردیدبازار روسیه را از طریق بلاروس مدیریت نماید. از سال ۲۰۱۲ همزمان با تغییر در کیفیت خودروهای تولیدی فعالیت برای ورود مجدد به بازار روسیه آغاز و نهایتا اواخر سال ۲۰۱۳ مجوز صادرات به روسیه کسب شد.
• محصولات غذایی، میوه، تنقلات ومحصولات كشاورزی
• صنایع‌دستی، فرش، چرم و محصولات نساجی.

مراحل انجام صادرات

انجام صادرات و فروش کالا در بازارهای خارجی از ظرائف و حساسیتهای خاصی برخوردار است، که عدم توجه به آنها ممکن است سرمایه گذاری های انسانی و مالی را در این خصوص به هدر دهد. صادرات مانند هر کار تجاری دیگر نیازمند آینده نگری، برنامه ریزی، آشنایی با روشهای علمی، تحرك لازم و جلب اعتماد خریداران خارجی است. مراحل صدور کالا را میتوان به شرح زیر فهرست نمود:
۱- بازاریابی: اولین و مهمترین قدم در انجام صادرات است. بازاریابی یعنی شناخت بازارهای خارجی و راههای نفوذ به آن که دستیابی به ا ین شناخت از طریق مذاکره با خریداران، استفاده از اطلاعات و آمارهای رسمی، شرکت در نمایشگاههای بین المللی، تماس با رایزن های بازرگانی در سفارتخانه ها و اتاق های بازرگانی و همچنین استعلام از موسسات بین المللی و مراکزی که در این مورد خدمات ارائه می دهند امکانپذیر است. همچنین شناسائی کالاهای رقیب و کیفیت وقیمت آنها در بازار موردنظر و استفاده از روشهای تبلیغاتی برای معرفی کالا نقش مهمی در موفقیت یک صادرکننده دارند.
۲- صدور پروفرما (پیش فاکتور): صادرکننده باید پروفرما یا پیش فاکتور را که حاوی مشخصات کالا و فروشنده آن است برای خریدار ارسال نماید.
۳- تهیه و تدارك و بسته بندی: صادرکننده در این مرحله باید کالا را تهیه و مطابق با توافق به عمل آمده بسته بندی نماید.
۴- تعیین قیمت صادراتی: صادرکننده برای تعیین قیمت کالاهای صادراتی خود باید به کمیسیون نرخ گذاری مراجعه کند. این کمیسیون مرکب از نمایندگان وزارت بازرگانی، مرکز توسعه صادرات (سازمان توسعه تجارت فعلی)، وزارت صنایع، گمرك ایران و بانک مرکزی می باشند.
۵- کسب مجوز صدور از ارگانها و سازمانهای ذیربط: پس از بازاریابی صادرکننده باید مجوز صدور کالا را از وزارتخانه های صنعتی، کشاورزی و یا بازرگانی کسب نماید. ولی در حال حاضر صدور اغلب کالاها نیاز به مجوز ندارد و فقط برای کالاهای خاصی مجوزهای موردی صادر می شود.
۶- اظهار کالا به گمرك: در این مرحله کالا به گمرك حمل می شود و اظهارنامه خروجی یا صادراتی تنظیم و به گمرك ارائه می گردد. پس از ارزیابی کالا و پلمپ کردن بسته ها جواز خروجی (پروانه صادراتی) اخذ می گردد.
۷- عقد قرارداد حمل و بیمه: صادرکننده با یکی از شرکتهای معتبر حمل و نقل بین المللی قرارداد حمل امضاء می کند و همچنین کالا را تا رسیدن به مقصد بیمه می کند.
۸- دریافت گواهی بازرسی کالا: این گواهی که معمولاً مورد درخواست خریدار است توسط موسساتی که موارد توافق طرفین قرار گرفته است صادر می شود.
۹- صدور فاکتور و اخذ گواهی مبدا: صادرکننده در این مرحله باید فاکتور فروش کالای خود را صادر و به تایید اتاق بازرگانی محل برساند و اتاق بازرگانی گواهی مبدأ کالا را صادر خواهد نمود.
۱۰- ارسال کالا: صادرکننده جواز خروجی را به شرکت حمل و نقل تحویل می دهد و شرکت مزبور براساس آن، بارنامه حمل صادر و کالا را از گمرك بارگیری و به مقصد حمل می کند.

مراحل گام به گام صادرات به روسیه

در دوره نوین روابط تجاری ایران و روسیه، حجم همکاریهای تجاری دو کشور روند خوبی پیدا کرده است، در این کشور همانند دیگر کشورهای جهان راهکارهای ویژه ای برای صادرات وجود دارد که توجه به بعضی نکات ذیل ضروری به نظر می رسد:
– مراجعه به اقلام صادراتی به روسیه از ایران طی سالهای گذشته
– مراجعه به اقلام صادراتی به روسیه از دیگر کشورها طی سالهای گذشته
– مشاوره با سازمان توسعه تجارت ایران و اتاق بازرگانی و صنایع و معادن
– بررسی اشکال مناسب حمل کالا
– کسب اطلاعات از گمرک روسیه و تخفیفات گمرکی، مالیاتها و عوارض متعلقه
– بررسی قوانین صادراتی ایران و اطلاع از ممنوعیتها و محدودیتها
– لیست قیمت بر اساس شرایط مختلف تحویل
– مشتری یابی از طریق نمایشگاهها، عضویت در هیات تجاری اعزامی، شرکتها و تجار روسی و نهادهای سیاسی و تجاری
– توجه به زمانهای طلایی در ارسال محصولات
– استعلام شرکت مذکور از منابع معتبر
– درخواست کدهای سه گانه شرکت روسی (بانکی، مالیاتی و ثبتی) و استعلام وضعیت شرکت از اداره مالیات روسیه
– توجه به مشخصات تماس شرکت (سایت، ایمیل، تعداد شماره های دورنگار و تلفن)
– درخواست مدارک شرکت (اساسنامه، شرکت نامه و مجوز فعالیت)
– اجتناب از هر گونه پیش پرداخت، حق واسطه گری و رشوه خارج از قرارداد
– عدم اعطای هرگونه وکالت، حق نمایندگی خارج از قرارداد
– تعداد شعب شرکت در نقاط مختلف جهان
– توانمندیهای مالی، تولیدی، لجستیکی شرکت ایرانی
– توانایی ارایه سریع لیست قیمت و پیش نویس قرارداد
– ارایه بروشور و کاتالوگ از سوی شرکت ایرانی
– سوابق فعالیت تجاری در روسیه و سایر کشورها
– دارا بودن امکانات در روسیه (نمایندگی، انبار، حساب بانکی، شریک تجاری، خودرو و …)

نکات مهم در صادرات محصولات غذایی به روسیه:

– توجه به زمان های طلایی در ارسال محصولات به بازار روسیه
– شرط حضور نمایندگان خریدار و فروشنده در زمان های بارگیری و تخلیه در مبدا و مقصد
– انجام معامله براساس قرارداد و طراحی مکانیزم جهت حل وفصل اختلافات ناشی از خرابی محصولات و تقسیم مخاطرات بین فروشنده و خریدار
– استفاده از وسیله مناسب حمل با توجه به محصول و فصل و نیز کنترل سوابق دمایی دستگاه های سردکننده کامیون ها
– توجه به بسته بندی، نظافت و درج اطلاعات به زبان روسی بر روی بسته ها
– توجه به اصل رقابتی بودن بازار روسیه به ویژه در زمینه مواد غذایی جهت محاسبه حاشیه سود
– توجه به رفتار رقبای خارجی در بازار و نحوه عمل آنها
– عدم معامله و ارسال کالا به اشخاص و شرکت های ناشناخته بدون دریافت تضمین
– در صورت تمایل همکاری با تجار ایرانی مقیم روسیه ضمن تحقیق درباره خوشنامی آنها، اخذ تضمین و وثیقه در ایران در برابر ارسال کالا مد نظر قرار گیرد.
– تلاش در جهت انعقاد قرارداد تامین محصول با فروشگاه های زنجیره ای بزرگ در صورت برخورداری از قدرت عرضه
– به کارگیری اشخاص معتمد در بازار روسیه جهت اعلام آخرین تغییرات در رویه و رفتار بازار

راهکارهای بازاریابی و صادرات

روسیه به عنوان یک بازار تجاری رو به رشد محسوب می شود که راهکارهای ویژه ای برای بازاریابی، صادرات و فروش محصولات به این کشور وجود دارد. لذا توجه به نکات زیر ضروری به نظر می رسد:
• مطالعه گزارشهای بازارشناسی و بازاریابی، پیش از ورود به بازار این کشور
• شرکتهای دارای برند تجاری و پذیرفته شده در بازار بورس، بیش از سایر شرکتهای تجاری موفق هستند
• گردآوری اطلاعات به روز و دقیق از علایق مردم و شرایط اقتصادی جامعه
• تجار روسی در خصوص مواردی مانند قیمت، کیفیت، زمان تحویل کالا و چگونگی ارایه خدمات به موقع حساسیت ویژه ای دارند.
• معرفی محصولات و خدمات در نمایشگاههای تخصصی و عمومی
• افرادی که قصد دارند برای تجارت وارد بازار روسیه شوند، می توانند با بخش اقتصادی و رایزن بازرگانی سفارت مشورت نمایند.
• خرید کالا و استفاده از سرویسهای عمومی با پول رایج این کشور انجام می گیرد. البته دلار و سایر ارزهای خارجی را می توان در بانکها، صرافی ها و یا هتلها تبدیل به پول محلی کرد.

برخی مشخصه های بازار روسیه

– بازار روسیه مصرفی است و برخی از مناطق آن تا ۸۵% مصرف کننده محصولات وارداتی هستند.
– مصرف کننده های روسی قبل از کیفیت به قیمت توجه دارند.
– مصرف کنندگان در مسکو تمایل به محصولات جدید دارند؛ در حالی که مصرف کنندگان در سنت پتربورگ در این خصوص محافظه کارترند.
– فروشگاههای هایپرمارکت تسلط قابل ملاحظه ای بر شبکه توزیع خرده فروشی در روسیه دارند.
– محصولات خارجی با سه مشکل موانع تجاری (تعرفه ای، مجوزها و …) موانع مربوط به توزیع کنندگان (کاغذبازی) و قیمت تمام شده محصول روبرو هستند.
– بسته بندی تاثیر مستقیمی در فروش دارد.
– مشارکت در نمایشگاههای روسیه برای یافتن طرف تجاری مفید است.
– روسیه دارای روند کند بروکراسی(دلال‌گری) است و این امر هزینه تمام شده محصول را افزایش میدهد.
– روند کند بروکراسی اداری در روسیه سبب شده تا پرداختهایی جهت تسریع در روند اداری انجام شود.
– بعضی مواقع ورود به بازار روسیه با یک محصول جدید راحت تر از گرفتن سهم بازار محصولات فعلی از دست سایر رقباست.
– اگر توان عرضه و رقابت در شهرهای مهم و بزرگ روسیه را برای محصول حود ندارید بهتر است محدوده های جغرافیایی کوچک را برای عرضه انتخاب کنید.
– علیرغم مشکلات، ورود به بازار روسیه سخت‌تر از ورود به بازار کشورهای اروپایی همچون فرانسه نیست.
– بازار روسیه همچون هر بازار دیگری برای خود قواعد و ویژگی‌هایی دارد، آنها را شناخته و در نظر بگیرید.

مشکلات و چالشها:
– فضای اقتصادی روسیه با ویژگی‌هایی چون مقررات بیش از حد، روند کند بوروکراسی اداری و موانع متعدد اداری شناخته می‌شود.
– تلاش‌ها برای گشایش فضای سرمایه‌گذاری مناسب در روسیه با چالش مواجه است و این کشور با پدیده فرار سرمایه مواجه است. خروج سرمایه از روسیه در سال ۲۰۱۰ معادل ۳۳ میلیارد و ۶۰۰ میلیون دلار، در سال ۲۰۱۱ معادل ۸۰ میلیارد و ۵۰ میلیون دلار، در سال ۲۰۱۲ معادل ۵۴ میلیارد و ۱۰۰ میلیون دلار، در سال ۲۰۱۳ معادل ۵۶ میلیارد و ۸۰۰ میلیون دلار، در سال ۲۰۱۴ معادل ۱۵۳ میلیارد دلار و در سال ۲۰۱۵ برابر با ۹/۵۸ میلیارد دلار بوده است. با این حال چنانکه آمار نشان می دهد رقم خروج سرمایه نسبت به دوره زمانی آغاز بحران کریمه کاهش یافته است.
– تولید ناخالص داخلی روسیه در سال ۲۰۱۵ معادل ۱۸۶۱ میلیارد دلار بود که نسبت به سال قبل از آن کاهش یافته است. در سال ۲۱۰۴ این رقم معادل ۲۰۷۹ میلیارد دلار بوده است.
– ۸۰ درصد سرمایه‌گذاری مستقیم خارجی در روسیه دارای منشا کشورهای اعمال‌کننده تحریم می‌باشد و جایگزینی این حجم بالا در شرایط اقتصادی و سیاسی فعلی روسیه دشوار می‌باشد.
– دارایی‌های روسیه در اوکراین به ارزش ۳۰ میلیارد دلار در معرض خطر قرار دارد و فعالیت شرکت‌های روسی در کریمه با تحریم از سوی غرب مواجه است.
– اقتصاد روسیه فقط دو درصد تولید ناخالص جهانی را شامل می‌شود و بیش از ۵۰ درصد تجارت روسیه با اتحادیه اروپاست.

نقاط ضعف:
• دشواری ارتباط دو كشور بدلیل عدم آشنایی تجار با زبان های رسمی دو کشور و عدم فراگیری زبان‌های رایج بین‌المللی. متاسفانه تجار کشورمان بر خلاف تجار کشورهای جمهوری آذربایجان و مستقل هم سود آشنایی چندانی به زبان روسی ندارند و این از موانع عمده فعالیت آنان در روسیه می باشد. طرف روس در مقایسه با ایران در آموزش زبان فارسی موفق تر بوده است و سالانه بیش از ۱۰۰ نفر زبان آموز فارسی از دانشگاه های روسیه فارغ التحصیل می شوند. تنها بخش کوچکی از فارغ التحصیلان روس وارد حوزه های تجاری و صنعتی می شوند.
• اختلال در سیستم‌های بانكی و تبادلات پولی میان دو کشور به دلیل برخی ملاحظات.
• ذهنیت تاریخی منفی در دو كشور نسبت به یكدیگر به دلیل تبلیغات و رخدادهای تاریخی. عموما یک جریان رسانه ای در ایران و روسیه وجود دارند که به دلیل سوابق منفی تاریخی ، رویکرد مثبتی به همدیگر ندارند.
• عدم شناخت دقیق صادركنندگان ایرانی از وسعت بازار روسیه و عدم شناخت شركت‌های روسی از توانمندی‌های صادراتی ایران.
• گرانی شهر مسكو و هزینه‌های زیاد سرمایه‌گذاری اولیه. برخی از شرکت‌های ایرانی برای اجاره دفتر در مسکو مشکلات مالی دارند. چنانچه شرکتی بخواهد در مسکو مراکز پخش کالا دایر نماید می‌بایست هزینه زیادی صرف پرداخت اجاره و یا خرید ملک نماید. ایجاد مراکز تجاری با کمک مشترک بخش خصوصی و دولتی می‌تواند یکی از راهکارها برای حل این مشکل باشد.
• برنامه‌ریزی و حضور موفق شرکت‌های خارجی و حمایت‌های خاص برخی دولت‌ها از شركت‌های متبوع
• رقابت‌های منفی صادركنندگان ایرانی در روسیه.
• عدم توجه به كیفیت محصولات صادراتی در بلندمدت. صادرکنندگان ایرانی نباید تنها به سود آنی و کوتاه مدت فکر کنند، بلکه باید محصولاتی به روسیه صادر نمایند که نسبت به نمونه‌های مشابه خارجی دارای کیفیت بالاتری باشد.

مزیت نسبی ایران در واردات از روسیه

روسیه بزرگ‌ترین کشور جهان و دارای ۱۱.۵ درصد خشکی کره زمین می‌باشد که دارای منابع طبیعی فراوان و اقلیمی سرد است و از تنوع قومی، فرهنگی و دینی برخوردار است. این کشور در زمره کشورهای برخوردار از تکنولوژی محسوب می‌شود و با این حال صادرکننده انرژی و مواد خام است. در عرصه بین المللی روسیه کشوری تاثیرگذار در مناسبات جهانی است که اقتصادی نوظهور و متکی به واردات دارد، مصرفی است و البته تراز تجاری آن مثبت است. موقعیت مناسب اقتصادی و صنعتی روسیه باعث گردید در شرایطی که ایران دچار تحریم‌های بین‌المللی بود، از بازار روسیه به ویژه محصولات صنعتی آن به عنوان یک فرصت برای رفع نیازمندی‌های خود استفاده کند.

برخی از ویژگی‌های اقتصاد روسیه را می‌توان به صورت مختصر در قالب های ذیل معرفی نمود:
– تولید ناخالص ملی (رقم ۱۸۶۱ میلیارد دلار)
– رسیدن حجم تجارت خارجی با دنیا به رقم ۳۶۹۶۸ میلیون دلار که ۲۱۸۶۰ میلیون دلار صادرات و ۱۵۱۰۸ میلیارد دلار واردات می‌باشد.
– تولید نفت روسیه به میزان ۱۰ میلیون و ۴۸۵ هزار بشکه که جایگاه اول را در دنیا به خود اختصاص داده است
– تشکیل اتحادیه گمرکی در قالب اتحادیه اقتصادی اوراسیا باکشورهای قزاقستان، بلاروس، ارمنستان، قرقیزستان و تلاش جهت تبدیل آن به یک بلوک بزرگ اقتصادی

از سوی دیگر نزدیكی فاصله دو كشور و كاهش هزینه‌های حمل ونقل موجب تسهیل در روابط تجاری می‌شود. در این رابطه شرکت کشتیرانی دریای خزر با داشتن ۲۵ درصد کل کشتی‌ها در این دریا مجموعا ۲۰ درصد بار حمل شده را به خود اختصاص داده است. در همین ارتباط کامیون‌های ایرانی هم پس از عبور از جمهوری آذربایجان از طریق مرز داغستان وارد ایران می‌شوند. سالانه چیزی در حدود ۷۰۰۰ کامیون میان دو کشور تردد می‌نمایند که سهم کامیون‌های ایرانی به نسبت روسی به مراتب بیشتر است.

وجود زیرساخت‌های متنوع برای انتقال كالا (مسیرهای هوایی، دریایی و زمینی)، تجهیز گمرک آستارا با امکانات لازم جهت ترخیص به موقع بار، حضور فعال بخش خصوصی ایران در بندر سالیانکا(واقع در آستاراخان) در دهانه رود ولگا و فعالیت شرکت کشتیرانی دریای خزر برخی از زیرساختهای موجود در زمینه حمل و نقل می باشند. در همین ارتباط سعی شده از طریق برقراری خطوط منظم هوایی میان شهرهای مختلف دو کشور و تنوع بخشی در شرکت های هواپیمایی و امضای اسناد حمل و نقل هوایی به این روند کمک شود.

ارتباطات سیاسی استراتژیك میان دو كشور نیز نکته مهم دیگری است که باید مورد توجه قرار گیرد. هر دو کشور در همسایگی یکدیگر هستند و منافع آنان در بسیاری از مناقشات بین‌المللی همپوشانی دارد. وجود علائق مشترک فرهنگی بین دو كشور به ویژه نسبت به مناطق جنوبی روسیه نیز از دیگر فرصت‌های مزبور است.

عزم ملی موجود در دو كشور به ‌منظور توسعة صادرات غیرنفتی نیز گسترش دهنده مناسبات دو کشور است. هر دو کشور تولیدکننده بزرگ مواد هیدروکربنی از جمله نفت و گاز هستند و به این نکته واقفند که می بایست از درآمدهای نفتی در جهت توسعه سایر بخش های اقتصادی از جمله تقویت تولید داخل استفاده نمود. در این مورد اقداماتی هم در ایران و هم در روسیه در حال انجام است.

می‌توان به صورت خلاصه مزیت‌های اقتصادی روسیه برای اقتصاد کشورمان در حوزه صنعتی و تجاری را در چارچوب اولویت‌های وارداتی ایران از روسیه به شرح ذیل برشمرد:
تقریبا تمام مواد معدنی از جمله: زغال سنگ، نفت، گاز، مواد شیمیایی، فلزات، صنایع سنگین فلزی و هواپیماسازی، صنایع فضایی، خودروسازی، دفاعی و نظامی مانند رادارها و موشک‌ها، کشتی‌سازی، صنایع الکترونیک پیشرفته، تراکتور، راهسازی، وسایل حمل و نقل، ارتباطی، تولید برق، انرژی هسته‌ای، منسوجات، پزشکی، صنایع غذایی، صنایع دستی و مواد معدنی استراتژیک، عناصر خاکی کمیاب، الوار و گندم، شکر، جو، دانه گل آفتابگردان، میوه، شیر و گوشت از جمله مزیت‌های نسبی واردات از روسیه هستند.

مراحل گام به گام واردات از روسیه

انجام واردات و فروش کالا در بازارهای داخلی از ظرائف و حساسیتهای خاصی برخوردار است که عدم توجه به آنها ممکن است سرمایه گذاری های انسانی و مالی را در این خصوص به هدر دهد. واردات مانند هر کار تجاری دیگر نیازمند آینده نگری، برنامه‌ریزی، آشنایی با روشهای علمی، تحرك لازم و جلب اعتماد خریداران داخلی است. مراحل ورود کالا را میتوان به شرح زیر فهرست نمود:
واردكننده كالا شخصی حقیقی یا حقوقی می باشد كه نسبت به ورود كالاهای مورد مصرف در داخل كشور طبق مجوزهای مربوطه اقدام می‌نماید و می‌بایست از مقررات و قانون تجارت كشور خود به طور كامل و از مقررات و قانون تجارت كشور فروشنده نیز مطلع باشد. برای واردات داشتن كارت بازرگانی، كد اقتصادی و چنانچه واحد تولیدی باشد، داشتن پروانه بهره برداری یا پروانه تولید الزامی است.

بازاریابی اولین و مهمترین قدم در انجام واردات است. بازاریابی یعنی شناخت بازارهای داخلی و راههای نفوذ به آن که دستیابی به این شناخت از طریق مذاکره با خریداران، استفاده از اطلاعات و آمارهای رسمی، شرکت در نمایشگاههای بین المللی، تماس با رایزن های بازرگانی در سفارتخانه ها و اتاق های بازرگانی و همچنین استعلام از موسسات بین المللی و مراکزی که در این مورد خدمات ارائه می دهند امکان پذیر است. همچنین شناسائی کالاهای رقیب و کیفیت وقیمت آنها در بازار مورد نظر و استفاده از روشهای تبلیغاتی برای معرفی کالا نقش مهمی در موفقیت یک واردکننده دارند.

عدم آشنایی با مقررات و کلمات مخفف بازرگانی باعث مشکلات فراوان در انجام خرید و فروش می شود. چون در گرفتن و فرستادن E-Mail معمولاً از کلمات اختصاری استفاده می شود.
سایر مراحلی که باید به آنها توجه کرد عبارتند از:
۱- تعیین قیمت صادراتی: صادرکننده برای تعیین قیمت کالاهای صادراتی خود باید به کمیسیون نرخ گذاری مراجعه کند. این کمیسیون مرکب از نمایندگان وزارت بازرگانی، مرکز توسعه صادرات (سازمان توسعه تجارت فعلی)، وزارت صنایع، گمرك ایران و بانک مرکزی می باشند.
۲- کسب مجوز صدور از ارگانها و سازمانهای ذیربط: پس از بازاریابی صادرکننده باید مجوز صدور کالا را از وزارتخانه های صنعتی، کشاورزی و یا بازرگانی کسب نماید. ولی در حال حاضر صدور اغلب کالاها نیاز به مجوز ندارد و فقط برای کالاهای خاصی مجوزهای موردی صادر می شود.
۳- اظهار کالا به گمرك: در این مرحله کالا به گمرك حمل می شود و اظهارنامه خروجی یا صادراتی تنظیم و به گمرك ارائه می گردد. پس از ارزیابی کالا و پلمپ کردن بسته ها جواز خروجی (پروانه صادراتی) اخذ می گردد.
۴- عقد قرارداد حمل و بیمه: صادرکننده با یکی از شرکتهای معتبر حمل و نقل بین المللی قرارداد حمل امضاء می کند و همچنین کالا را تا رسیدن به مقصد بیمه می کند.
۵- دریافت گواهی بازرسی کالا: این گواهی که معمولاً مورد درخواست خریدار است توسط موسساتی که موارد توافق طرفین قرار گرفته است صادر می شود.
۶- صدور فاکتور و اخذ گواهی مبدا: صادرکننده در این مرحله باید فاکتور فروش کالای خود را صادر و به تایید اتاق بازرگانی محل برساند و اتاق بازرگانی گواهی مبدأ کالا را صادر خواهد نمود.
۷- ارسال کالا: صادرکننده جواز خروجی را به شرکت حمل و نقل تحویل می دهد و شرکت مزبور بر اساس انبارنامه، کالا را از گمرك بارگیری و به مقصد حمل می‌کند.

برای واردات از روسیه توجه به بعضی نکات ذیل ضروری به نظر می رسد:
– مراجعه به اقلام وارداتی به کشورمان از روسیه طی سالهای گذشته
– مراجعه به اقلام وارداتی به ایران از دیگر کشورها طی سالهای گذشته
– مشاوره با سازمان توسعه تجارت ایران و اتاق بازرگانی و صنایع و معادن
– بررسی اشکال مناسب حمل کالا
– کسب اطلاعات از گمرک ایران و تخفیفات گمرکی، مالیاتها و عوارض متعلقه
– بررسی قوانین وارداتی و اطلاع از ممنوعیتها و محدودیتها
– تهیه لیست قیمت بر اساس شرایط مختلف تحویل
– مشتری یابی از طریق نمایشگاه ها، عضویت در هیاتهای تجاری اعزامی، شرکتهای روسی و نهادهای سیاسی و تجاری
– توجه به زمانهای طلایی در ارسال محصولات
– استعلام شرکت مذکور از منابع معتبر
– درخواست کدهای سه گانه شرکت روسی (بانکی، مالیاتی و ثبتی) و استعلام وضعیت شرکت از اداره مالیات روسیه
– توجه به مشخصات تماس شرکت (سایت، ایمیل، تعداد شماره های دورنگار و تلفن)
– درخواست مدارک شرکت (اساسنامه، شرکت نامه و مجوز فعالیت)
– اجتناب از هر گونه پیش پرداخت، حق واسطه گری و رشوه خارج از قرارداد
– عدم اعطای هرگونه وکالت، حق نمایندگی خارج از قرارداد

كارت بازرگانی چیست؟

كارت بازرگانی سندی است كه به موجب آن میتوان اقدام به صادرات و واردات كالا نمود و توسط شعب اتاق بازرگانی و صنایع و معادن ایران در تهران یا شهرستانها به نام متقاضیان اعم از اشخاص حقیقی (ایرانی و غیر ایرانی) و اشخاص حقوقی،‌ صادر و در صورت تایید توسط واحد صدور كارت بازرگانی معتبر می‌باشد. ضوابط و شرایط و نحوه تمدید آن طبق آئین‌نامه اجرائی خواهد بود كه به تصویب هیئت وزیران خواهد رسید.

اشخاص و كالاهای ذیل نیاز به ارائه كارت بازرگانی ندارند:
۱. شركتهای تعاونی مرزنشینان
۲. ملوانان ایرانی شاغل در شناورهائی كه بین سواحل ایران و سایر كشورها در تردد هستند.
۳. پیله وران برای ورود كالاهای قابل ورود و مورد نیاز استان خود و استانهای همجوار در صورت اخذ كارت پیله‌وری و مجوز ورود از اداره بازرگانی شهر یا استان مربوطه.
۴. كارگران ایرانی شاغل در خارج از كشور در صورت داشتن كارنامه شغل از وزارت كار و امور اجتماعی.
۵. كالاهائی كه ورود آنها به تشخیص گمرك برای فروش نمی‌باشد.
۶. كالاهای مسافری.
۷. كالاهای هدیه و سوغات كه از طریق پست وارد می‌شوند.

به چه كالاهایی کالای تجاری گفته می‌شود؟
كالاهایی كه به تشخیص گمرك برای فروش، وارد یا صادر می‌گردد؛ اعم از اینكه به همان شكل یا پس از انجام عملیات تولیدی، تفكیك و بسته‌بندی به فروش برسد تجاری تلقی خواهد شد.

تشریفات مربوطه به خرید كالا

كارت بازرگانی سندی است كه به موجب آن میتوان اقدام به صادرات و واردات كالا نمود و توسط شعب اتاق بازرگانی و صنایع و معادن ایران در تهران یا شهرستانها به نام متقاضیان اعم از اشخاص حقیقی (ایرانی و غیر ایرانی) و اشخاص حقوقی،‌ صادر و در صورت تایید توسط واحد صدور كارت بازرگانی معتبر می‌باشد. ضوابط و شرایط و نحوه تمدید آن طبق آئین‌نامه اجرائی خواهد بود كه به تصویب هیئت وزیران خواهد رسید.

اشخاص و كالاهای ذیل نیاز به ارائه كارت بازرگانی ندارند:
۱. شركتهای تعاونی مرزنشینان
۲. ملوانان ایرانی شاغل در شناورهائی كه بین سواحل ایران و سایر كشورها در تردد هستند.
۳. پیله وران برای ورود كالاهای قابل ورود و مورد نیاز استان خود و استانهای همجوار در صورت اخذ كارت پیله‌وری و مجوز ورود از اداره بازرگانی شهر یا استان مربوطه.
۴. كارگران ایرانی شاغل در خارج از كشور در صورت داشتن كارنامه شغل از وزارت كار و امور اجتماعی.
۵. كالاهائی كه ورود آنها به تشخیص گمرك برای فروش نمی‌باشد.
۶. كالاهای مسافری.
۷. كالاهای هدیه و سوغات كه از طریق پست وارد می‌شوند.

به چه كالاهایی کالای تجاری گفته می‌شود؟
كالاهایی كه به تشخیص گمرك برای فروش، وارد یا صادر می‌گردد؛ اعم از اینكه به همان شكل یا پس از انجام عملیات تولیدی، تفكیك و بسته‌بندی به فروش برسد تجاری تلقی خواهد شد.

ثبت سفارش

مراحل انجام ثبت سفارش جهت واردات كالا عبارت است از:
۱. آگاهی از تعرفه كالای مورد ثبت سفارش. (صاحب كالا قبل از ورود كالا چنانچه تعرفه صحیح كالای خود را نداند یا در تشخیص آن تردید داشته باشد، می‌تواند از گمرك ایران تعرفه صحیح كالای خود را استعلام نماید).
۲. اخذ پروفرما از فروشنده كالا
۳. مراجعه به معاونت بازرگانی خارجی جهت تكمیل فرم ثبت سفارش
۴. اخذ مجوز ورود كالا طبق جدول مقررات صادرات و واردات از سازمانهای ذیربط
۵. مراجعه به شركت بیمه و اخذ بیمه‌نامه
۶. اقدام به ثبت سفارش در بانك واسطه معامله به منظور ثبت سفارش كالا (پس از تكمیل فرم تقاضا برای گشایش اعتبار به انضمام فرم بانكی، پروفرما، بیمه‌نامه و اجازه‌نامه نسبت به پرداخت حق ثبت سفارش اقدام گردد).

راهکارهای بازاریابی و واردات از روسیه

منطقه اقتصادی ویژه در دره تیتانیوم

titanium-valley.com

مطبوعات، اخبار، حوادث، پیشنهادات، تجزیه و تحلیل، مشاوره در حوزه استان کراسنودار

www.krasnodar.allbusiness.ru

پرتال کامل سرمایه گذاری در منطقه کراسنودار

investkuban.ru